Tin tức
Kỹ Thuật Tạo Dáng Bonsai Đẹp Cho Người Mới Bắt Đầu
Mục lục
Kỹ Thuật Tạo Dáng Bonsai Đẹp Cho Người Mới Bắt Đầu | Turie Bonsai
Giới thiệu
Giá trị nghệ thuật của một cây bonsai nằm ở thế dáng – yếu tố quyết định linh hồn và vẻ đẹp của cây. Vì vậy, kỹ thuật tạo dáng bonsai luôn là bước quan trọng nhất trong quá trình chăm sóc và định hình bonsai. Bài viết dưới đây từ Turie Bonsai sẽ hướng dẫn bạn chi tiết từng bước – từ chuẩn bị, chọn thời điểm, đến kỹ thuật uốn, tháo dây và duy trì dáng chuẩn bonsai.
1. Chuẩn Bị Trước Khi Uốn Cành – Tạo Dáng
Trước khi bắt đầu tạo dáng bonsai, bạn cần loại bỏ các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc tổng thể của cây.
Các bước cần chuẩn bị:
-
Cắt bỏ các cành song song, cành gối lên nhau, cành chéo, hoặc mọc ngược ra sau.
-
Tỉa bớt lá và các nhánh mọc quá sát để thuận tiện cho việc uốn.
-
Quan sát kỹ hình dáng tổng thể để định hướng dáng cây mong muốn (trực, xiên, hoành, huyền…).
👉 Mẹo nhỏ: Hãy chụp ảnh cây từ nhiều góc độ trước khi uốn để dễ so sánh và theo dõi quá trình phát triển.
2. Thời Điểm Phù Hợp Để Uốn Cành Bonsai
Thời điểm uốn cành ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hồi phục và định hình của cây.
-
Cuối hè (khoảng tháng 7) là giai đoạn tốt nhất để uốn, vì cây đang phát triển mạnh và có nhiều chồi non.
-
Với các cây rụng lá sớm hoặc chảy nhựa nhiều, không nên uốn vào đầu hoặc giữa xuân, tránh làm tổn thương cây.
🌱 Turie Bonsai khuyên: Nên quan sát thời tiết và tình trạng sinh trưởng thực tế của cây, tránh uốn khi cây đang yếu hoặc vừa thay chậu.
3. Cách Lựa Chọn Dây Uốn Cành Phù Hợp
Chọn dây đúng loại sẽ giúp cây dễ định hình và tránh bị tổn thương.
Các loại dây thường dùng:
-
Dây nhôm bọc vải: bảo vệ vỏ cây, tránh nắng gắt – nhưng dễ ẩm mốc ở vùng mưa nhiều.
-
Dây đồng hoặc chì: bền, dễ tái sử dụng, giá rẻ. Tuy nhiên cần che nắng để tránh bỏng cây.
-
Không nên dùng dây sắt, vì dễ gỉ, để lại vết hằn và có thể phản ứng với nhựa cây gây chết cây.
4. Kỹ Thuật Uốn Tạo Dáng Bonsai Chuẩn Nghệ Thuật
Trình tự uốn:
-
Uốn thân chính trước, sau đó đến các cành chính.
-
Uốn từ gốc lên ngọn, bắt đầu từ cành lớn đến cành nhỏ.
-
Quấn dây theo góc 45° quanh thân hoặc cành, không quá chặt để tránh bóp nghẹt dòng nhựa.
-
Uốn nhẹ nhàng theo hướng dây, tránh bẻ gập.
Khi uốn xong, cố định một đầu dây vào chậu hoặc mâm để tạo điểm neo vững chắc.
Thời gian tháo dây:
-
Cây lá rụng sớm: tháo sau 3–4 tháng.
-
Cây thân gỗ lớn: nên để khoảng 1 năm.
-
Nếu cành bật lại dáng cũ, có thể uốn lần hai để cố định hình dáng.
5. Xử Lý Khi Gặp Cành Lớn Hoặc Dễ Gãy
Mỗi loại cây có độ dẻo khác nhau. Khi gặp cành to hoặc dễ gãy, không nên uốn mạnh tay ngay.
Thay vào đó:
-
Uốn từ từ, chia làm 2–3 giai đoạn.
-
Dùng vải mềm hoặc cao su quấn quanh vị trí uốn để tránh nứt vỏ.
-
Nếu cành quá cứng, có thể thay đổi hướng uốn hoặc cắt bỏ để tái tạo tán mới.
6. Kỹ Thuật Tạo Dáng Cho Rễ Bonsai
Rễ bonsai đẹp tạo nên vẻ cổ thụ và cảm giác “thời gian” cho cây.
Cách thực hiện:
-
Khi thay chậu hàng năm, nhẹ nhàng rút rễ lên mặt đất để tạo độ nổi tự nhiên.
-
Uốn rễ non bằng dây nhôm mảnh rồi vùi lại trong đất để dây tự mục.
-
Với rễ già, ngoằn ngoèo tự nhiên thì nên giữ nguyên – đó là nét độc đáo của từng cây.
7. Cắt Tỉa Duy Trì Dáng Sau Khi Uốn
Tỉa cành là bước quan trọng giúp cây giữ dáng và phát triển cân đối.
Nguyên tắc cơ bản:
-
Cắt tỉa thường xuyên trong mùa sinh trưởng.
-
Tập trung tỉa phần ngọn và rìa ngoài – nơi cây phát triển nhanh nhất.
-
Giữ tán đều, tạo cảm giác tự nhiên nhưng có trật tự.
⚠️ Với cây lá kim hoặc cây có nhiều nhựa, nên tỉa bằng tay – tránh dùng dụng cụ sắt vì dễ làm cây bị nhiễm độc.
Hướng dẫn cắt tỉa cụ thể:
-
Nếu hai cành mọc song song, chỉ giữ lại một cành.
-
Loại bỏ cành mọc dọc, cành xoắn hoặc che khuất thân chính.
-
Phần ngọn cây nên giữ cành nhỏ và mảnh hơn so với cành dưới.
-
Sau khi tỉa, đặt cây ở nơi râm mát, tránh gió, và bón phân nhẹ để phục hồi.
8. Lưu Ý Khi Tạo Dáng Bonsai
-
Xác định dáng mong muốn trước khi uốn (trực, hoành, huyền, văn nhân, tam đa…).
-
Trong suốt quá trình, cần chăm sóc và tưới nước đều đặn.
-
Không uốn khi cây đang bệnh, khô rễ hoặc vừa thay đất.
-
Kiểm tra định kỳ để tránh dây ăn sâu vào vỏ cây.
Kết Luận
Tạo dáng bonsai là sự kết hợp giữa kỹ thuật và nghệ thuật, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và quan sát tinh tế. Dáng cây đẹp không chỉ đến từ bàn tay người uốn mà còn từ sự thấu hiểu sinh lý và thói quen phát triển của từng loài.
Nếu bạn là người mới bắt đầu, hãy bắt đầu với các dáng đơn giản, luyện tập thường xuyên và kiên trì. Theo thời gian, bạn sẽ cảm nhận được niềm vui khi chính tay mình tạo nên một tác phẩm bonsai sống động và mang đậm dấu ấn cá nhân.
Turie Bonsai – Nơi chia sẻ kỹ thuật và đam mê bonsai Việt.